Ev Bahçesi İçin Kompost Yapma Adım Adım

janetadamsonhairdressing.co.uk

Mutfaktan her gün çöp çıkıyor. Çay posası, kabuklar, kahve telvesi. Aynı zamanda bahçe için gübre alıyorsunuz. İki taraf da masraf, biri boşa gidiyor. Kompost yapımı ev bahçe ölçeğinde bu döngüyü kapatmanın en basit yolu.

Sorun Nedir?

Ev bahçelerinde en sık görülen üç şikâyet birbirine bağlıdır:

Toprak sertleşiyor, su yüzeyden akıp gidiyor.
Bitkiler yavaş büyüyor, yaprakları soluk.
Organik atık çöpe gidiyor, koku ve sinek sorunu oluyor.

Kompost üçünü birden çözer. Toprağa gövde kazandırır, su tutma kapasitesini artırır, besin salınımını yavaş ve dengeli hâle getirir. Toprağınızın kumlu mu killi mi olduğunu bilmek burada işe yarar; kompost her iki uçtaki toprağı da orta noktaya çeker.

Temel Kural: Karbon ve Azot Dengesi

Kompost iki tür malzemeyle çalışır. Karıştırmayı öğrenirseniz gerisi kolay.

Kahverengiler (karbon): kuru yaprak, karton, gazete, talaş, saman, ince kuru dal.
Yeşiller (azot): sebze-meyve kabuğu, çim kırpığı, kahve telvesi, çay posası, yeşil yaprak.

Hacim olarak kabaca 2-3 ölçek kahverengi, 1 ölçek yeşil hedefleyin. Koku çıkıyorsa yeşil fazladır; kahverengi ekleyin. Hiç ısınmıyor, hiç çürümüyorsa yeşil azdır.

Kompost yığınına girmemesi gerekenler: et, kemik, balık, süt ürünleri, yağlı yemek artığı, evcil hayvan dışkısı, hastalıklı bitki, tohum bırakmış yabani ot, boyalı-parlak kâğıt.

Seçenekleri Karşılaştırma

Dört yaygın yöntem var. Alanınıza, atık miktarınıza ve sabrınıza göre seçim yapın.

Yöntem	Gerekli alan	Süre	Emek	Kime uygun
Açık yığın	En az 1 m²	6-12 ay	Düşük (ara sıra karıştırma)	Geniş bahçe, bol yaprak ve çim atığı olan
Kapalı kompost kutusu	0,3-0,5 m²	3-6 ay	Orta	Küçük bahçe, komşu yakınlığı olan
Döner varil (tumbler)	Çok az	6-10 hafta	Düşük ama düzenli çevirme	Hızlı sonuç isteyen, teras/arka avlu
Solucan kompostu	Bir kutu, iç mekân olur	2-4 ay	Orta (nem takibi)	Bahçesi olmayan, sadece mutfak atığı olan

Kısa notlar:

Açık yığın en ucuzdur, sıfır maliyetle kurulur. Ama görüntü ve kemirgen riski var.
Kapalı kutu orta yol. Nemi korur, kokuyu sınırlar, düzenli görünür.
Döner varil hızlıdır çünkü havalandırma kolay. Kapasitesi küçüktür, bahçe atığının hepsini yutmaz.
Solucan kompostu en zengin ürünü verir. Ama çim kırpığı, dal, yaprak kaldırmaz; soğan ve narenciyeyi sevmez.

Adım Adım Uygulama

Yer seçin. Yarı gölge, drenajı iyi, su kaynağına yakın. Doğrudan toprak üstü tercih edilir; solucanlar aşağıdan yukarı çıkar.
Taban katmanı kurun. 10-15 cm kalınlıkta ince dal, saman veya karton. Hava akışını sağlar.
Katmanlayın. Bir kat yeşil, üzerine iki kat kahverengi. Her yeşil ekleyişte kahverengiyle örtün.
Malzemeyi küçültün. Kabukları doğrayın, kartonu yırtın. Parça küçüldükçe süreç hızlanır.
Nemi ayarlayın. Hedef: sıkılmış sünger kıvamı. Elinizde damlıyorsa fazla, dağılıyorsa az.
Havalandırın. Yığında 1-2 haftada bir çatal veya bel ile çevirin. Varilde 2-3 günde bir döndürün.
İzleyin. Merkez ilk haftalarda ısınır. Isı düştüyse çevirme zamanı gelmiştir.
Olgunlaştırın. Koyu kahverengi, ufalanan, orman toprağı kokan bir yapı olduğunda hazır. Malzemeler tanınmaz hâle gelmiş olmalı.
Eleyin ve kullanın. İri parçaları ayırıp yeni yığına geri katın.

Sık Görülen Sorunlar

Ekşi, çürük yumurta kokusu: Hava yok, su fazla. Karıştırın, karton ve kuru yaprak ekleyin.
Amonyak kokusu: Azot fazla. Kahverengi oranını yükseltin.
Hiç değişim yok: Ya çok kuru ya çok iri parçalı. Su verin, malzemeyi doğrayın.
Sinek bulutu: Yeşil atık üstte açıkta kalmış. Her ekleyişte üstünü toprak veya kuru yaprakla kapatın.
Kemirgen izi: Yanlış malzeme girmiş. Pişmiş yemek ve yağı çıkarın, kapaklı sisteme geçin.

İçerik

Son yazılar